दिइएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्

Question

Accepted Answer

(क) 'अधिकार ठुलो कि कर्तव्य ठुलो?' वादविवादका चिदानन्द चौधरीले कर्तव्यपालनबारे भनेका मुख्य मुख्य तीनओटा भनाइ लेख्नुहोस्। • कर्तव्य अधिकारभन्दा महान् छ; न्यायपूर्ण रूपमा आर्जन गरेको धनबाट नै पारलौकिक कर्तव्य गर्नुपर्छ। • कर्तव्यप्रतिको निष्ठा नै भक्ति वा उपासनाको सर्वोच्च रूप हो; कर्तव्यले नै मानिसलाई जीवनवादी बन्न उत्प्रेरित गर्छ। • कर्तव्यपालन जुनसुकै व्यक्तिले, जुनसुकै ठाउँबाट पनि गर्न सकिन्छ र सानासाना कार्यले नै ठुलठुला सकारात्मक परिणाम ल्याउँछ। (ख) कर्तव्यको विषयलाई हाम्रा पौराणिक ग्रन्थमा कसरी उल्लेख गरिएको छ, वादविवादका आधारमा लेख्नुहोस्। वादविवादका आधारमा हेर्दा हाम्रा पौराणिक ग्रन्थहरूमा कर्तव्यलाई अत्यन्त महत्त्वपूर्ण र पवित्र मानिएको छ। नीतिश्लोकमा 'न्यायगतेन द्रव्येण कर्तव्यम् पारलौकिकम्' भनी न्यायपूर्ण ढङ्गले आर्जन गरेको धनबाटै कर्तव्य पूरा गर्नुपर्ने बताइएको छ। गीतामा 'कर्मण्येवाधिकारस्ते' भनी आफ्नो हातमा भएको कर्तव्य इमानदारीपूर्वक पूरा गर्नुपर्ने सन्देश दिइएको छ। साथै हाम्रा ग्रन्थले 'मातृ देवो भव, पितृ देवो भव, आचार्य देवो भव' भनी माता-पिता र गुरुलाई देवता समान मानी तिनीप्रतिको कर्तव्य पालनाको महत्त्व औंल्याएका छन्। (ग) अधिकारका सन्दर्भमा भरत भण्डारीका भनाइको सार लेख्नुहोस्। भरत भण्डारीका अनुसार अधिकार भनेको कानुनी, परम्परागत वा नैतिक रूपमा प्राप्य न्यायोचित दाबी, स्वत्व वा हक हो। यो मानिसको स्वतन्त्रता र न्यायसँग एउटै सिक्काका दुई पाटा जस्तै गाँसिएको हुन्छ। उनले नेल्सन मन्डेला, विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला र नेपालका ऐतिहासिक शहीदहरूको दृष्टान्त दिँदै अधिकार प्राप्तिका लागि गरिएका सङ्घर्ष र आन्दोलनले नै मुलुकलाई समृद्ध बनाउँछ भन्ने तर्क राखेका छन्। (घ) श्रुति साहको भनाइको सार लेख्नुहोस्। श्रुति साहका अनुसार व्यक्तिको व्यक्तित्व विकास र जीवनयापनका लागि अधिकार नितान्त अनिवार्य कुरा हो। अधिकारले मात्र मानिसको स्वतन्त्रताको रक्षा गर्छ। उनले नेपालको संविधानको भाग ३ मा ३२ ओटा धारामा व्यवस्था गरिएका मौलिक हकको उदाहरण दिँदै तथा अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार महासन्धिको सन्दर्भ दिँदै कर्तव्यभन्दा अधिकार नै ठुलो र महत्त्वपूर्ण हो भन्ने तर्क राखेकी छिन्।