नेपाली लोकबाजा

यस अध्यायमा नेपाली लोकबाजा भनेको के हो, यिनको बजाउने तरिका र नेपालका विभिन्न जातजाति तथा समुदायसँग सम्बन्धित प्रमुख लोकबाजाहरूको परिचय दिइएको छ। नेपाली लोकबाजाले नेपाली संस्कृतिको पहिचान दिएका छन् र जाति तथा समुदायलाई चिनाएका छन्। SEE परीक्षाका लागि यो अध्याय महत्त्वपूर्ण छ किनभने यसबाट लोकबाजाको परिचय, वर्गीकरण र महत्त्वसम्बन्धी प्रश्नहरू सोधिने गरिन्छन्।

नेपालका विभिन्न भूभागमा बसोबास गर्ने जातजाति तथा समुदायमा प्रचलित मौलिक वाद्यवादनका साधनलाई लोकबाजा भनिन्छ। यी नेपाली बाजाले नेपाली संस्कृतिको पहिचान दिएका छन् र जाति तथा समुदायलाई चिनाएका छन्। ती लोकबाजाहरू फरक फरक तरिकाले बजाइन्छन् — कुनै फुकेर बजाइन्छन्, कुनै रेटेर बजाइन्छन् त कुनै ठटाएर बजाइन्छन्।

पञ्चेबाजा भनेको एकसाथ बजाइने विभिन्न बाजाहरूको समूह हो, जुन नेपालमा विवाह, जात्रा तथा विभिन्न सांस्कृतिक समारोहमा बजाइने चलन छ। यसमा सामान्यतया सहनाई, नरसिङ्गा, दमाहा, झ्याली र ढोल जस्ता फुकेर, ठोकेर र ताल मिलाएर बजाइने बाजाहरू समावेश हुन्छन्। यी बाजाहरू सँगै बजाउँदा उत्सवको माहोल बनाउन सघाउँछन्।

नेपाली लोकबाजाले नेपाली संस्कृतिको पहिचान दिन्छन् र सम्बन्धित जाति तथा समुदायलाई चिनाउँछन्। यिनले सांस्कृतिक कार्यक्रम, चाडपर्व, जात्रा र विवाहजस्ता समारोहमा प्रयोग भई मनोरञ्जन प्रदान गर्दछन्। लोकबाजाले पुर्खाको परम्परा र सिपलाई पुस्तान्तरण गर्न सहयोग गर्दछन् र नेपाललाई विश्वसामु सांस्कृतिक रूपले धनी मुलुकका रूपमा चिनाउँछन्।