विश्वको हावापानी — धरातलीय विविधता र प्रभाव

यस अध्यायमा विश्वको हावापानी र धरातलीय विविधताले वनस्पति, वन्यजन्तु र जनजीवनमा पार्ने प्रभावबारे तीनओटा फरक-फरक भौगोलिक क्षेत्र (ब्राजिल, जर्मनी र क्यानाडा) का प्रतिनिधिहरूको अनुभवमार्फत अध्ययन गरिन्छ। यसले हावापानीको भिन्नताले मानिसको आवास, पहिरन, पेसा, वनस्पति र संस्कृतिमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने कुरा प्रस्ट पार्छ। यो अध्याय SEE का लागि महत्त्वपूर्ण छ किनभने विभिन्न हावापानी क्षेत्रका जनजीवन, वनस्पति र वन्यजन्तुसम्बन्धी तुलनात्मक तथ्यहरू र धरातल-हावापानीले संस्कृतिमा पार्ने प्रभाव बारम्बार सोधिने विषय हुन्।

उष्ण मण्डलको भूमध्यरेखीय हावापानीको क्षेत्रमा बसोबास भएको यस क्षेत्रमा वर्षैभरि एकैनासको गर्मी र आर्द्र हावापानी पाइने भएकाले सदाबहार कडा काठका थोरै हाँगायुक्त ठुला वनस्पति पाइन्छन्। यहाँ रबर, टिक, साल, रोजवुड, एबोनी आदि वनस्पति पाइन्छन्। यस्तै ठुला शरीर भएका हात्ती, गैंडा, बाघ, भालु, अजिङ्गर, गोही, विभिन्न जातका सर्प, मयुर, सारस वन्यजन्तु पाइन्छन्।

यहाँको जमिन समथर छ। समान उचाइको जमिन हुने भएकाले हावाहुरी कम चल्छ भने बाढीको प्रकोप भोल्नुपर्दछ। धेरै गर्मी भएकाले कहिलेकाहीं काम गर्न अल्छी लाग्छ। काठजन्य उद्योग प्रशस्त छन्। अमेजन बेसीमा परम्परागत जीवनशैली भएका आदिवासी रेड इन्डियन बस्छन्। यहाँ पातलो कपडा लगाउने गरिन्छ र खरको छानायुक्त घरको प्रयोग बढी छ। जनसङ्ख्या वृद्धिको कारण वनजङ्गलको अतिक्रमण बढिरहेको छ। क्रिसमस यहाँको मुख्य चाड हो।

यो देश समशीतोष्ण मण्डलको भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा पर्दछ। यहाँ हिउँदमा पानी पर्ने र ग्रीष्म सुख्खा अनि गर्मी हुन्छ। यहाँ पतझर प्रकारका वनस्पति पाइन्छन्। बाँदर, स्याल, बाघ, दुम्सीलगायतका जनावर पाइन्छन्।

यहाँ साना पहाड, उपत्यका र समथर जमिन छ। मानिस जाँगरिला र सिर्जनशील छन्। यहाँ कृषिजन्य र औद्योगिक वस्तुको उत्पादन बढी हुन्छ। कला, साहित्य, विज्ञानका अतिरिक्त उद्योग, व्यापार र सेवा क्षेत्रको विकासमा यो क्षेत्र अग्रणी छ। अग्ला अग्ला गगनचुम्बी महल निर्माण भएका छन्। मानिसको जीवनशैली उन्नत छ। यहाँ धेरैजसो न्यानो कपडा लगाइन्छ। यहाँ क्रिसमस, इस्टरलगायतका चाडपर्व धुमधामसाथ मनाइन्छ।

म बसेको स्थानमा शीत प्रदेशअन्तर्गत साइबेरिया प्रकारको हावापानी पाइन्छ। यहाँ वर्षैभरि अत्यन्तै चिसो हुने, हिउँ पर्ने र चिसो हावाहुरी चल्छ। यहाँ अग्ला हिमाल र पहाड भएको जमिनको स्वरूप छ। बस्ती पातलो छ भने घरहरू होचा छन्। हामीले वर्षैभरि बाक्ला न्यानो कपडा लगाउँछौं। कृषि, साहसिक पर्यटन, पशुपालन, घरेलु उद्योग यहाँका पेसा हुन्।

यहाँ कोणधारी वनस्पति प्रशस्त पाइन्छन्। यी वनस्पति त्रिकोण आकारका हुन्छन् र पात मसिनो हुन्छ, लचकदार हाँगा र बाक्लो बोक्रा हुन्छ। सल्ला, धुपी, देवदार, फर, स्प्रुस आदि यहाँ पाइने वनस्पतिका उदाहरण हुन्। हिमचितुवा, हिमाली भालु, हाँस प्रजातिका चरा यहाँ पाइने जीवजन्तु हुन्।