पञ्चशीलको सिद्धान्तको अवलम्बनले विश्वमा शान्ति र मेलमिलापको भावना सिर्जना गर्छ। यस भनाइलाई उदाहरणसहित पुष्टि गर्नुहोस्।

Question

Accepted Answer

देशको अस्तित्वको सुरक्षा गर्नु। पारस्परिक लाभ वृद्धि गर्नु। भूराजनीतिक सन्तुलन कायम राख्नु। अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा पहुँच र प्रतिनिधित्व स्थापित गर्नु। शक्ति सम्पन्न राष्ट्रको स्वार्थबाट देशलाई बचाइ राख्नु। ३. पञ्चशीलको सिद्धान्तअन्तर्गत कुन कुन सिद्धान्त पर्दछन्? क्षेत्रीय अखण्डता र सार्वभौमसत्ताको सम्मान। अरू देशको आन्तरिक मामलामा हस्तक्षेप गर्न नहुने। अनाक्रमण। परस्पर सहयोग र लाभको वृद्धि। शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वको नीतिको पालना। ४. पञ्चशीलको सिद्धान्तको महत्त्व समेटी एक लेख तयार पार्नुहोस्। पञ्चशील नेपालको परराष्ट्र नीतिको प्रमुख सिद्धान्त हो। संस्कृत शब्द पञ्च (पाँच) र शील (आचरण) मिलेर बनेको यो सिद्धान्तले शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, अहस्तक्षेप र अनाक्रमणमा विश्वास गर्छ। यसले देशहरूबिच शान्तिपूर्ण सम्बन्ध कायम गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। पञ्चशीलको महत्त्व निम्नानुसार छ: अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र समभदारी कायम राख्न मदत पुग्छ। देशहरूबिचमा आपसी सहयोग र सहकार्यको वातावरण सिर्जनामा मदत पुग्छ। कुनै पनि देशको आन्तरिक गतिविधिमा बाह्य हस्तक्षेपको अवस्था रहँदैन। हरेक देशको राष्ट्रिय स्वाभिमान, भौगोलिक अखण्डता र सार्वभौमसत्ताको सम्मान हुन्छ। विश्वमा आपसी भाइचारा र सहअस्तित्वको वातावरण सिर्जना हुन्छ। यसरी पञ्चशीलको सिद्धान्तले साना र ठुला सबै देशहरूबिच समान व्यवहार, आपसी सम्मान र शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व कायम गर्न सघाउने भएकाले यो अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको एक महत्त्वपूर्ण आधार बनेको छ। ५. पञ्चशीलको सिद्धान्तको अवलम्बनले विश्वमा शान्ति र मेलमिलापको भावना सिर्जना गर्छ। यस भनाइलाई उदाहरणसहित पुष्टि गर्नुहोस्। पञ्चशीलका सिद्धान्तहरू (क्षेत्रीय अखण्डता र सार्वभौमसत्ताको सम्मान, अहस्तक्षेप, अनाक्रमण, परस्पर सहयोग र शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व) अवलम्बन गर्दा देशहरूबिच द्वन्द्वको सम्भावना घट्छ र आपसी विश्वास बढ्छ। उदाहरणका लागि, नेपालले आफ्ना छिमेकी मुलुकहरूसँगको सम्बन्धमा पञ्चशीलको सिद्धान्तलाई आधार बनाई अरू देशको आन्तरिक मामलामा हस्तक्षेप नगरी र आपसी सार्वभौमसत्ताको सम्मान गरी दशकौंदेखि शान्तिपूर्ण कूटनीतिक सम्बन्ध कायम राखेको छ। यसले देखाउँछ कि पञ्चशीलको पालनाले देशहरूबिच आक्रमण र द्वन्द्वको सट्टा सहयोग, मेलमिलाप र शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वको वातावरण सिर्जना गर्छ।