अभ्यास १ — शब्दभण्डार

Question

Accepted Answer

प्रश्नहरू • दिइएका शब्द र तिनका अर्थबिच जोडा मिलाउनुहोस् : अपवाद, क्षोभ, लबज, बडेमा, हैरानी, हताश • दिइएका उखान टुक्काका अर्थबारे कक्षामा छलफल गर्नुहोस्। तीनओटा उखान र तीनओटा टुक्का प्रयोग गरी अनुच्छेद लेख्नुहोस्। • उदाहरण दिए भैं अनुच्छेदबाट समावेशक र समावेश्य शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस्। • 'आराम' कथामा तामाङ भाषाबाट प्रभावित शब्द आएका छन्, तिनलाई टिपेर नेपाली भाषाको मानक रूप लेख्नुहोस्। • दिइएका शब्दलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् : तरङ्ग, आमन्त्रण, उत्प्रेरणा, बगैंचा, पारिश्रमिक, पारदर्शी, सम्पर्क, क्षितिज, असीमित उत्तरहरू १. शब्द-अर्थ जोडा (दिइएका आठ अर्थमध्ये दुई अतिरिक्त/भ्रामक विकल्प रहेको हुनसक्छ) : ('असन्तोष' र 'स्वाभाविक' यी दुई अर्थ माथिका छ शब्दसँग सीधा नमिल्ने भएकाले अतिरिक्त/भ्रामक विकल्पका रूपमा बुझ्नुपर्छ।) २. उखान र टुक्काको छनोट र प्रयोग — उखान (पूर्ण भावसहितका उक्ति) : • आफू भलो त जगतै भलो — आफू असल भए संसार पनि असल देखिन्छ भन्ने भाव • उचालेको कुकुरले मृग मार्दैन — बढी लाड-प्यार गरिएको व्यक्ति ठूलो काम गर्न सक्दैन • एक हातले ताली बज्दैन — कुनै पनि काम वा झगडा एक पक्षले मात्र गर्न सकिँदैन, दुवैको संलग्नता चाहिन्छ टुक्का (चलन-चल्तीका वाक्यांश) : • कानमा तेल हाल्नु — जानाजान वास्ता नगर्नु, बहिरो बन्नु • बलेको आगामा घिउ थप्नु — पहिल्यै भएको झगडा वा समस्यालाई अझ बढाउनु • घाँटी हेरी हाड निल्नु — आफ्नो क्षमताअनुसार मात्र काम गर्नु अनुच्छेद (माथिका ६ वटा उखान-टुक्का प्रयोग गरी) : आजकाल केही मानिस अरूको समस्यामा सघाउनुको सट्टा बलेको आगामा घिउ थप्ने काम गर्छन्। तर सम्झनुपर्छ, एक हातले ताली बज्दैन — समाजको सुधार सामूहिक प्रयासले मात्र सम्भव हुन्छ। कसैले गल्ती औंल्याउँदा कानमा तेल हालेर बस्नुभन्दा आत्मसुधार गर्नु उचित हो। साथै, आफू भलो त जगतै भलो भन्ने उखानले सिकाएझैं आफ्नो व्यवहार सुधार्दा वरपरको वातावरण पनि सुध्रिन्छ। हामीले सधैं घाँटी हेरी हाड निल्ने बानी बसाल्नुपर्छ — आफ्नो क्षमताभन्दा बाहिर गई उचालेको कुकुरले मृग मार्दैन भन्ने कुरा नबिर्सौं। ३. समावेशक (सामान्य वर्ग) र समावेश्य (विशिष्ट सदस्य) शब्दहरू : ४. 'आराम' कथामा तामाङ भाषाबाट प्रभावित शब्द — कथामा 'याङ्जी' (नायिकाको नाम) र 'तामाङ' (थर) जस्ता तामाङ समुदायसँग सम्बन्धित शब्द/नाम प्रयोग भएका छन्। यी व्यक्तिवाचक नाम भएकाले तिनको 'मानक नेपाली रूप' छुट्टै हुँदैन — व्यक्तिवाचक नाम ज्युनतयनजिकै रहन्छ। पाठमा यीबाहेक स्पष्ट रूपमा पहिचान गर्न सकिने अन्य तामाङ-प्रभावित सामान्य शब्द (जस्तै दैनिक प्रयोगका शब्द) उल्लेख भएको पाइँदैन, त्यसैले यसमा शिक्षकको थप मार्गदर्शन लिनु उपयुक्त हुन्छ। ५. वाक्य प्रयोग : • तरङ्ग — घडीको सुईले मेरो मनमा कुनै तरङ्ग ल्याउन सकेन। • आमन्त्रण — साथीले आफ्नो जन्मदिनको समारोहमा मलाई आमन्त्रण गर्‍यो। • उत्प्रेरणा — मेरी आमा नै मेरो जीवनको उत्प्रेरणाको केन्द्रबिन्दु हुनुहुन्थ्यो। • बगैंचा — डाक्टर दम्पतीको घरमा फराकिलो बगैंचा थियो। • पारिश्रमिक — शन्तमाया आफूले पाएको पारिश्रमिकमा खुसी थिइन्। • पारदर्शी — भ्यालमा पारदर्शी पर्दा ओढेको थियो। • सम्पर्क — काम खोज्नेहरू हाम्रो कार्यालयमा सम्पर्क गर्न आउँथे। • क्षितिज — साँझ हुँदा घाम क्षितिजमा भुक्ती खेल्न पुग्थ्यो। • असीमित — सीमित दायराभित्र पनि याङ्जीको एकाकीपन असीमित थियो। यी उत्तरहरू तालिकामा दिइएका छन्।