दिइएको अनुच्छेद र गजलको नमुना पढ्नुहोस् अनि गजलको संरचनाबारे कक्षामा छलफल गर्नुहोस्

Question

Accepted Answer

गजल काव्यको एउटा लघु रूप हो, जसको शाब्दिक अर्थ 'नारीसँगको प्रेमपूर्ण बातचित' भए पनि आजकल यसले व्यापक विषयवस्तुलाई समेट्छ। गजलमा एउटै लय वा छन्दबाट बनेका दुई-दुई पङ्क्तिका जोडा (सेर) हुन्छन्; प्रत्येक पङ्क्तिलाई मिसरा भनिन्छ। गजलको पहिलो सेरलाई मतला भनिन्छ, जसमा विषयवस्तुको प्रारम्भिक उठान हुन्छ। सेरका पङ्क्तिहरूको अन्त्यमा दोहोरिने शब्द वा पदावलीलाई रदिफ र त्यसभन्दा अगाडिको अनुप्रासलाई काफिया भनिन्छ, जुन गजलको अनिवार्य अङ्ग हो। रचनाकारले आफ्नो उपनाम (तखल्लुस) दिएको अन्तिम सेरलाई मक्ता भनिन्छ। मोतीराम भट्टको 'किन चहियो?' गजल यसको उदाहरण हो, जसमा 'पो किन चाहियो' भन्ने रदिफ बारम्बार दोहोरिएको पाइन्छ।