पाब्लो पिकासो

अनुच्छेद: 'किताब, कापी, कलम बोकेर सधैं विद्यालय जाने हामी आज परियोजना कार्यका लागि निस्किने भयौं...त्यहाँको दृश्य क्यामेरामा कैद गरी नास्ता खाएर घर फर्कियौं।' • माइक्रोबस • गाडी • क्यामेरा • थर्मस • डम्फु • समयबजी • योमरी • बारा

• पेन्टिङ — मेरो दिदीले घरको पर्खालमा सुन्दर पेन्टिङ बनाइन्। • एकेडेमी — ऊ सङ्गीत सिक्न एउटा एकेडेमीमा भर्ना भयो। • मिलियन — त्यो कम्पनीले एक मिलियन डलरको लगानी गऱ्यो। • डलर — विदेशबाट पठाइएको रकम डलरमा प्राप्त भयो। • नाजी — इतिहासको कक्षामा हामीले नाजी शासनकालबारे पढ्यौं।

यो मौखिक उच्चारण-अभ्यास हो। शब्दहरू: महत्त्वपूर्ण, मूर्तिकार, दृष्टिकोण, बहिष्कृत, दृष्टिविहीन, प्रदर्शन, आक्रोश, भिक्षु, उत्तरार्ध, उत्कृष्ट, प्रतिबिम्ब, सीमान्तकृत।

यो कक्षामा शिक्षकको निर्देशनमा गरिने मौखिक वाचन-अभ्यास हो।

प्रश्नहरू • 'पाब्लो पिकासो' जीवनीको पहिलो अनुच्छेदमा कतिओटा वाक्य रहेका छन्? • जीवनीको तेस्रो अनुच्छेदको शीर्षवाक्य भन्नुहोस्। • जीवनीको 'पिकासोका कलाकृति .... बिक्री भए।' अंशको विषयवस्तु भन्नुहोस्। • जीवनीको तेस्रो अनुच्छेदका घटना क्रमबद्ध रूपमा भन्नुहोस्। उत्तरहरू • पहिलो अनुच्छेदमा आठओटा वाक्य रहेका छन्। • जीवनीको तेस्रो अनुच्छेदको शीर्षवाक्य हो — 'उनले बाल्यकालदेखि चित्रकलाको प्रारम्भिक तालिम घरबाटै पाउन सुरु गरेका थिए।' • यस अंशको विषयवस्तु पिकासोले सिर्जना गरेका कलाकृतिको सङ्ख्या (चित्र, मूर्तिकला, सेरामिक कला, रेखाचित्र), उनको चित्रकलाको महत्त्व, र 'गुएर्निका' तथा 'वुमन अफ अल्जियर्स' जस्ता चित्रको ऐतिहासिक र आर्थिक मूल्यबारे हो। • बाल्यकालदेखि घरमै चित्रकलाको तालिम सुरु हुनु → साथीलाई आकृति बनाई चकित पार्नु → ९ वर्षमा 'पिकाडोर' चित्र बनाउनु → १५ वर्षमा 'कम्युनियन' चित्र पूरा गर्नु → बुबाले छोराको प्रतिभा देखी आफ्ना सरसामान दिनु → १३ वर्षमा बुबाले चित्रकलाबाट सन्न्यास लिने निर्णय गर्नु → माद्रिड एकेडेमी पठाइनु → त्यहाँको वातावरणबाट विरक्तिएर औपचारिक पढाइ छोड्नु।

अंश: 'यिनै महान् प्रतिभाशाली कलाकारको योगदानको उच्च मूल्याङ्कन गर्दै...तर पनि उनी आफ्ना अनमोल कलामार्फत अजर र अमर बनेका छन्।' प्रश्नहरू • पिकासोले जीवनमा कस्ता कठिनाइ सामना गर्नुपरेको थियो? • पिकासोलाई कुन कुराले अमर बनायो? • अनुच्छेदमा कलाकारको जीवनबारे कस्तो धारणा पाइन्छ? • पिकासो सादा जीवन उच्च विचारका अनुयायी थिए भन्ने कुरा पुष्टि गर्नुहोस्। उत्तरहरू • पिकासोले जीवनको पूर्वार्धमा आर्थिक तथा पारिवारिक समस्याहरू सामना गर्नुपरेको थियो। • पिकासोलाई उनका अनमोल कलाकृतिहरूले अजर र अमर बनायो। • अनुच्छेदबाट यस्तो धारणा पाइन्छ कि प्रतिभाशाली कलाकारले जीवनको सुरुमा जतिसुकै आर्थिक कठिनाइ भोगे पनि निरन्तर मिहिनेत र समर्पणले अन्ततः सफलता र सम्मान हासिल गर्न सक्छ। • 'म धेरै पैसा कमाएर गरिबको रूपमा बाँच्न चाहन्छु' भन्ने पिकासोको भनाइ र उनले आखिरमा साह्रै साधारण जीवन बाँचेको तथ्यले उनी सादा जीवन उच्च विचारका अनुयायी थिए भन्ने कुरा पुष्टि गर्छ, जबकि उनीसँग प्रशस्त आर्थिक सम्पन्नता थियो।

अंश: 'मानव वेदनाको जीवन्त चित्रण भएका कला सिर्जनामा पिकासोले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन समर्पण गरे...संसारका सबैभन्दा महँगा चित्रका रूपमा उत्तिकै बेजोड छन्।' प्रश्नहरू • पिकासोका कलाकृतिमा कस्ता विषयवस्तुले स्थान पाएका थिए? • पिकासोका कलाकृतिमा पाइने विशेषता लेख्नुहोस्। उत्तरहरू • पिकासोका कलाकृतिमा भिखारी, जेलमा थुनिएका, दुःख पाएका, हेपिएका र सीमान्तकृत मानिसका साथै गम्भीर मानसिक समस्या भएका व्यक्तिका चित्र, र महिलाका मार्मिक र प्रेमिल चित्रले स्थान पाएका थिए। • पिकासोका कलाकृतिमा मानिसको बाहिरी आवरणमात्र नभई तिनका भित्री वेदना, संवेदना, संवेग, मर्म र सौन्दर्यलाई मूर्त रूपमा अमूर्त चित्रभित्र चित्रण गर्ने विशेषता पाइन्छ, जसले हेर्नेको हृदयमा करुणा, दया, माया, स्नेह र आक्रोशका भाव जगाउँछ।

प्रश्नहरू • हरेक बालबालिकामा विशिष्ट सिर्जना शक्ति र प्रतिभा हुन्छ, उचित अवसर र लगनशीलता भए ऊ एउटा कलाकार बन्न सक्छ, जीवनलाई सार्थक बनाउन सक्छ र संसारलाई चहकिलो ज्योति छर्न सक्छ। • बन्दुकभन्दा कलम र कुची बलियो हुन्छ। उत्तरहरू • यो भनाइले सिकाउँछ — हरेक बालबालिकामा जन्मजात कुनै न कुनै सिर्जनशील क्षमता र प्रतिभा लुकेको हुन्छ। यदि त्यस प्रतिभालाई उचित वातावरण, अवसर र निरन्तर लगनशीलता दिइयो भने त्यो बालक ठुलो कलाकार बन्न सक्छ, आफ्नो जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउन सक्छ, र आफ्नो योगदानले संसारलाई पनि उज्यालो र प्रेरित बनाउन सक्छ। पिकासोको जीवन यसको साक्षात् उदाहरण हो। • यसको अर्थ हो — हिंसा वा हतियारले भन्दा शान्तिपूर्ण सिर्जनात्मक माध्यम (लेखन, चित्रकला) ले समाजमा बढी प्रभावकारी र दिगो परिवर्तन ल्याउन सक्छ। पिकासोले आफ्नो कलामार्फत युद्धको विरुद्ध खरो आवाज उठाई यो कुरा प्रमाणित गरे — 'गुएर्निका' जस्तो चित्रले हतियारले भन्दा बढी शक्तिशाली सन्देश दिन सक्छ भन्ने देखाउँछ।

यो श्रुतलेखन (डिक्टेसन) अभ्यास हो — पहिलो अनुच्छेद ('मानवीय संवेदनाको युगीन लय पक्रेर...') शिक्षकले पढ्दा सुनेर विद्यार्थीले लेख्नुपर्छ।

प्रश्नहरू • पिकासोको बाल्यकाल कस्तो परिवेशमा बित्यो? • पिकासोले चित्रमा कुन-कुन पक्ष समेटेका छन्? • पिकासोले आफ्नो जीवनको लक्ष्य पूरा गर्न कस्ता सङ्घर्ष गर्नुपरेको थियो? • पिकासोको जीवनबाट पाइने जीवनोपयोगी सन्देश उल्लेख गर्नुहोस्। उत्तरहरू • पिकासोको बाल्यकाल कलात्मक वातावरणमा बित्यो — उनका बुबा जोसो रुइज एक स्थानीय विद्यालयका कुशल कला शिक्षक थिए, र सानै उमेरदेखि पिकासोले बुबाले सिर्जना गरेका सुन्दर कला हेरी प्रेरणा पाए। उनले घरबाटै चित्रकलाको प्रारम्भिक तालिम पाए। • पिकासोले आफ्ना चित्रमा मानव वेदना, गरिबी, एक्लोपन, युद्धको क्रूरता, महिलाका मार्मिक भाव, भिखारी-जेलका बन्दी-सीमान्तकृत मानिसका जीवन, साथै आफ्नै प्रेम सम्बन्धका सफल-असफल पक्षहरू समेटेका छन्। • जन्मँदै मृत जस्तो ठानिनु, आर्थिक तथा पारिवारिक समस्या, बहिनीको सानै उमेरमा मृत्यु, नाजीहरूबाट जर्मनीमा चित्र प्रदर्शन गर्न रोकिनु जस्ता कठिनाइहरूको सामना गर्दै पिकासोले आफ्नो जीवनको लक्ष्य पूरा गर्न निरन्तर सङ्घर्ष गर्नुपरेको थियो। • पिकासोको जीवनबाट पाइने सन्देश हो — हरेक बालबालिकामा विशिष्ट सिर्जनाशक्ति हुन्छ; उचित अवसर, निरन्तर मिहिनेत र लगनशीलताले जीवनका कठिनाइ पार गरी महान् उपलब्धि हासिल गर्न सकिन्छ।

पिकासोले चित्रकला, मूर्तिकला र मञ्च सजावट लगायत विविध क्षेत्रमा योगदान पुऱ्याए। उनले लगभग १३,५०० चित्र, १,२२८ मूर्तिकला, २,८८० सेरामिक कला र करिब १२,००० रेखाचित्र सिर्जना गरे। उनले 'ब्लु पिरियड', 'पिङ्क पिरियड' र 'घनवाद' (क्युबिज्म) जस्ता कलाशैलीको विकास र प्रवर्धनमा ठुलो योगदान दिए, जसले विश्वकला जगत्को आधुनिक कालको सुरुवात गऱ्यो। उनको 'गुएर्निका' चित्रले युद्धविरोधी चेतना फैलायो भने 'वुमन अफ अल्जियर्स' ले विश्वकै महँगो चित्रको कीर्तिमान राख्यो। यसरी पिकासोले संसारभरिका कलाकार र कलाप्रेमीलाई गहिरो प्रभाव पारे।

अनुच्छेद: 'प्रेरक व्यक्तित्वका जीवनका महत्त्वपूर्ण घटना समेटेर तयार पारिने गद्य विधा नै जीवनी हो...यसले असल व्यक्तित्व निर्माणका साथै सार्थक जीवनको मार्गमा अग्रसर हुन सघाउँछ।' • प्रेरक व्यक्तित्वका जीवनका महत्त्वपूर्ण घटना समेटेर तयार पारिने गद्य विधा नै जीवनी हो, जसबाट विद्यार्थीले सत्प्रेरणा प्राप्त गर्छन्। • जीवनीले व्यक्तिका चारित्रिक विशेषता, सङ्घर्ष र उतारचढावलाई तथ्यपरक रूपमा प्रस्तुत गर्छ। • जीवनी पठनको उद्देश्य विद्यार्थीमा मनोबल विकास, सच्चरित्र विकास र जीवनको लक्ष्य निर्धारणमा सहयोग गर्नु हो। • जीवनीले विद्यार्थीमा शब्दभण्डार तथा भाषिक सिपको विकाससँगै सकारात्मक सोच, इमानदारिता र मानवीय भावनाको पनि विकास गराउँछ।

नमुना ढाँचा (विद्यार्थीले आफ्नै विवरणसहित भर्नुपर्छ): नाम: (विद्यार्थीको नाम) जन्ममिति: वि.सं. ... जन्मस्थान: (प्रदेश, जिल्ला, नगरपालिका/गाउँपालिका, वडा) अस्थायी ठेगाना: ... आमाबुबा: ... राष्ट्रियता: नेपाली सम्पर्क: इमेल, मोबाइल नम्बर शैक्षिक विवरण: (तह, संस्था, वर्ष, मुख्य विषय, श्रेणी सहितको तालिका बनाउने) तालिम तथा पुरस्कार: (प्राप्त तालिम र पुरस्कारको विवरण) अनुभव: (कुनै काम गरेको अनुभव भए उल्लेख गर्ने) (यो नमूनाका आधारमा प्रत्येक विद्यार्थीले आफ्नै वास्तविक विवरण भरी कक्षामा प्रस्तुत गर्नुपर्छ।)

अनुच्छेद: 'समाजका सत्यतथ्य घटना र सूचना सम्प्रेषण गर्ने शसक्त माध्यम पत्रकारिता हो...प्रेस जगत्ले काम गरिरहेको हुन्छ।' (क) प्रश्नहरू • पत्रकारिता भनेको के हो? • प्रेस जगत्ले कोबाट शक्ति आर्जन गरेको हुन्छ? • पत्रकारिताले के काम गर्छ? • प्रजातान्त्रिक राज्य व्यवस्थामा प्रेस जगत्को भूमिका किन अपरिहार्य हुन्छ? उत्तरहरू • समाजका सत्यतथ्य घटना र सूचना सम्प्रेषण गर्ने शसक्त माध्यम नै पत्रकारिता हो। • प्रेस जगत्ले जनताबाटै शक्ति आर्जन गरेको हुन्छ, किनभने जनताको प्रत्यक्ष मत पाएर सरकार चुनिएजस्तै प्रेस जगत्ले पनि तिनै जनताबाट विश्वास र शक्ति आर्जन गरेको हुन्छ। • पत्रकारिताले समाजका राम्रा-नराम्रा सबै घटनालाई समाचार बनाउने, राजनीतिक-आर्थिक-सामाजिक विकासक्रमलाई प्रतिबिम्बित गर्ने, र कुनै पनि विषयको पक्ष-विपक्षमा जनमत सिर्जना गर्ने काम गर्छ। • प्रजातान्त्रिक व्यवस्थामा जनमतलाई जाँच्ने, जनमत तयार गर्ने र सही-गलत निर्णयमा जनताको अभिमतलाई प्रतिनिधित्व गर्ने माध्यम भएकाले, तथा सुयोग्य नागरिक समाज निर्माण गरी राज्यलाई गतिशील बनाउने भूमिका खेल्ने भएकाले प्रजातान्त्रिक व्यवस्थामा प्रेस जगत्को भूमिका अपरिहार्य हुन्छ। (ख) भाषिक संरचना र वर्णविन्यास पहिचान • 'लेखकले भने, "पत्रकारितालाई समाजको दर्पण भनिन्छ।"' लाई अप्रत्यक्ष कथनमा: 'लेखकले पत्रकारितालाई समाजको दर्पण भनिन्छ भने।' • 'प्रजातन्त्रमा जनता र सरकारबिच प्रत्यक्ष सम्बन्ध हुन्छ भनेर विज्ञले भने।' लाई प्रत्यक्ष कथनमा: विज्ञले भने, 'प्रजातन्त्रमा जनता र सरकारबिच प्रत्यक्ष सम्बन्ध हुन्छ।' • 'ज्ञ' र 'ग्य' प्रयोग भएका शब्द (सामान्य प्रयोगका उदाहरण, किनकि दिइएको अनुच्छेदमा यी वर्ण प्रत्यक्ष प्रयोग भएका देखिँदैनन्): 'ज्ञ' — विज्ञान; 'ग्य' — योग्य।

सन्दर्भ: निमाले नेपाली गृहकार्य कापीमा 'देशप्रेम' शीर्षकमा कविता लेखेकी रहिछन्। शिक्षकले त्यो कविता देखेर सोध्दा निमाले आफैंले लेखेको बताइन्। शिक्षकले प्रशंसा गर्दै भविष्यमा कवि बन्न सक्ने हौसला दिए, जसले निमालाई साह्रै खुसी बनायो र उनले थप राम्रा-राम्रा कविता लेख्न थालिन्। कार्य: कक्षामा एक जना शिक्षक र विद्यार्थी बनेर शिक्षकले विद्यार्थीलाई राम्रो पढाइबारे हौसला दिएको मौखिक प्रस्तुति। नमुना संवाद: शिक्षक: 'निमा, यो कविता तिमीले नै लेखेकी हो?' निमा: 'हजुर सर, मैले नै लेखेकी हुँ।' शिक्षक: 'वाह! कति राम्रो कविता लेखेकी छ्यौ! तिमीसँग साँच्चै राम्रो सिर्जनाशक्ति रहेछ। यसैगरी लेख्दै गयौ भने पछि ठुली कवि बन्न सक्छ्यौ।' निमा: 'धन्यवाद सर, म अझै मिहिनेत गरेर राम्रा कविता लेख्ने प्रयास गर्नेछु।'

यस खण्डका प्रश्नहरू ('सुनाइ पाठ १२' — दसैंको पिङ परम्परासम्बन्धी सामग्री सुनेर उत्तर दिने) श्रव्य सामग्रीमा आधारित रहेकाले र सो श्रव्य सामग्री यहाँ उपलब्ध नभएकाले यी प्रश्नहरू यस स्रोत सामग्रीबाट समाधान गरिएका छैनन्। कक्षामा वास्तविक श्रव्य सामग्री सुनेर मात्र यी प्रश्नको सही उत्तर दिन सकिन्छ। प्रश्नहरू (सन्दर्भका लागि मात्र) • दसैं आउनु केही समयअगिदेखि नै लिङ्गे पिङ हालेर खेलिने चलन नेपालीको ......... परम्परा हो। (खाली ठाउँ) • यो सांस्कृतिक परम्पराको जगेर्ना र ........... कायम राख्ने माध्यम हो। (खाली ठाउँ) • अहिलेका ........... लाई आफ्ना परम्परागत मान्यता, सिप र प्रविधितर्फ थप आकर्षित गर्नुपर्छ। (खाली ठाउँ) • आजभोलि विज्ञान र प्रविधिको युगसँगै पिङका लागि बाबियोको सट्टा नाइलन जस्ता साधनको प्रयोग गरी ..... बनाउने चलन छ। (खाली ठाउँ) • दसैंका सन्दर्भमा कस्तो परम्परागत कथन छ? • सुनाइ पाठअनुसार पिङ बनाउने प्रक्रिया के-के हुन्? • पिङका कुनै तीनओटा फाइदा भन्नुहोस्। • अहिलेका पुस्ताले पिङको परम्परालाई जीवन्त राख्न के गर्नुपर्छ?

(क) एक जना साथीले हाँसैहाँसोमा पिकासोलाई भनेछन्, 'आफ्नो घरका भित्तामा आफ्ना चित्र किन नराखेको नि, के तिमीलाई आफ्ना चित्र मन पर्दैनन्?' पिकासोले जबाफ दिएछन्, 'हैन मित्र! मलाई मेरा चित्र निकै मन पर्छन् तर ती निकै महँगोमा बिक्छन्, म ती महँगा चित्र किन्न सक्दिनँ।' (ख) एक जना साथीले पाब्लो पिकासोलाई आफ्ना चित्र मन नपरेर आफ्ना घरको भित्तामा आफ्ना चित्र नराखेको हो र भनी प्रश्न गरेछन्। पिकासोले आफूलाई आफ्ना चित्र निकै मन परे पनि ती चित्र निकै महँगोमा बिक्ने भएकाले आफूले किन्न नसक्ने हुँदा आफ्नो घरको भित्तामा नराखेको भनी जबाफ दिएछन्। व्याख्या: 'क' को अंशमा वक्ताले भनेका वाक्यलाई उनले जस्तो भने त्यस्तै राखिएकाले ती प्रत्यक्ष कथनका वाक्य हुन् भने 'ख' को अंश अप्रत्यक्ष कथन हो। प्रत्यक्ष कथनबाट अप्रत्यक्ष कथनमा बदल्दा वक्ताको कथनलाई जस्ताको त्यस्तै राखिँदैन; वक्ताको कथनको आशय बुझ्ने गरी केही शब्द फेरबदल पनि गर्न सकिन्छ।

अनुच्छेद: 'चित्रमाया बिहान १० बजेतिर पवनप्रसादको पसलमा पुगिन्...विहानको पहिलो ग्राहक भएकाले यति रकममा पाउनुभयो।' प्रत्यक्ष कथनका वाक्य: • "षड्खधर साख्वाको यो तैलचित्रको मूल्य कति हो?" भनी चित्रमायाले भनिन्। • "यो चित्रको मूल्य ७५ हजार हो।" भनी पवनप्रसादले भने। • "७० हजारमा दिनुहुन्छ?" भनी चित्रमायाले भनिन्। • "हुन्छ लैजानुहोस्, विहानको पहिलो ग्राहक भएकाले यति रकममा पाउनुभयो।" भनी पवनप्रसादले भने। अप्रत्यक्ष कथनका वाक्य: • चित्रमायाले यो चित्र त निकै महँगो रहेछ भनिन्। • पसले पवनले यो चित्र लैजाने भए मिलाएर दिउँला भने।

अप्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तित उत्तर: मुगुले पाल्पालाई नमस्कार गर्दै सन्चै छन् कि भनी सोधे। पाल्पाले आफू सन्चै रहेको बताई मुगुलाई कस्तो छ भनी सोधिन्। मुगुले आफूलाई पनि सन्चै रहेको बताए र पाल्पा अहिले के गर्दै छिन् भनी सोधे। पाल्पाले आफू पाल्पाली ढाका बुन्दै रहेको बताई मुगु के गर्दै छन् भनी सोधिन्। मुगुले आफू पनि राडीपाखी बुन्दै रहेको बताए। पाल्पाले मुगुका राडीपाखी कति राम्रा भएका होलान् भनी जिज्ञासा राखिन्। मुगुले ती राम्रा भएको बताउँदै पाल्पालाई रारा घुम्न आई राडीपाखी लिएर जान भने। पाल्पाले ढाकाका कपडा, टोपी, पछ्यौरा र चोली लिएर आउने बताइन्। मुगुले पाल्पाली ढाकाका कपडा साह्रै मन पर्ने बताए। पाल्पाले भेटमा थप कुरा गर्ने भन्दै फोन राखिन् र मुगुले पनि नमस्ते भन्दै फोन राखे।

मूल अशुद्ध अनुच्छेद: 'ग्यानप्रसाद ज्ञालेन लिएर विग्यान ग्यवालीको पसलमा मटितेल लिन गएछन्। विग्यान सर भने गाडीको एसीमा ज्ञास सकिएर ज्ञारेजमा गएका रहेछन्। उनले मिस्त्रीलाई गाडीबारे सोधेछन्। मिस्त्रीले भनेछ, "गाडीमा ज्ञास सकिएछ। गाडी चलाउने मान्छेमा गाडीसम्बन्धी ग्यान पनि हुनुपर्छ। अग्यानी भइयो भने दुःख पाइन्छ।" त्यसैले ग्यानप्रसादको विग्यान ग्यवालीसँग भेट भएनछ।' सुधारिएको अनुच्छेद: 'ज्ञानप्रसाद झोला लिएर विज्ञान ज्ञवालीको पसलमा मटितेल लिन गएछन्। विज्ञान सर भने गाडीको एसीमा ग्यास सकिएर ग्यारेजमा गएका रहेछन्। उनले मिस्त्रीलाई गाडीबारे सोधेछन्। मिस्त्रीले भनेछ, "गाडीमा ग्यास सकिएछ। गाडी चलाउने मान्छेमा गाडीसम्बन्धी ज्ञान पनि हुनुपर्छ। अज्ञानी भइयो भने दुःख पाइन्छ।" त्यसैले ज्ञानप्रसादको विज्ञान ज्ञवालीसँग भेट भएनछ।'

नमुना अनुच्छेद: विज्ञान विषयका शिक्षक ज्ञवाली सरले कक्षामा ग्यास सम्बन्धी पाठ पढाए। उनले विद्यार्थीलाई ज्ञान आर्जन गर्न प्रोत्साहन गरे। कक्षामा अज्ञानी नबन्न सबैले ध्यान दिएर पढे र योग्य नागरिक बन्ने अठोट गरे।

मोतीराम भट्ट नेपाली साहित्यमा युवाकविका रूपमा परिचित छन्। उनी कवि, गजलकार, जीवनीकार र समालोचकका रूपमा चिनिने बहुमुखी व्यक्तित्व हुन्। उनको जन्म वि.सं. १९२३ भाद्रमा काठमाडौंमा भएको थियो। उनका पितामाता दयाराम भट्ट र रिपुमर्दिनी देवी थिए। मोतीराम भट्टलाई फारसी, उर्दु, अङ्ग्रेजी, हिन्दी र संस्कृत गरी पाँचओटा भाषाको ज्ञान थियो। उनको विवाह वि.सं. १९३७ मा भएको थियो। नेपाली साहित्यमा गजल र समस्यापूर्ति कविताका आरम्भकर्ताका रूपमा उनी विशेष चर्चित छन्। उनले नेपालमा छापाखाना स्थापना गरी पत्रिका प्रकाशन गर्ने कार्य पनि गरे। उनले काठमाडौं र वनारसमा 'मोती मण्डली' को स्थापना गरे र भानुभक्तीय रामायणको बालकाण्ड प्रकाशित गरे, जसले नेपाली साहित्यको विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुऱ्यायो। उनको देहावसान वि.सं. १९५३ मा भएको थियो। यसरी मोतीराम भट्टले नेपाली साहित्यको विकासमा अतुलनीय योगदान पुऱ्याएका छन्।

यो विद्यार्थीले पुस्तकालय वा अन्य स्रोतको सहयोग लिई आफूले चिनेका कुनै गीतकारको जीवनी खोजी तयार पार्नुपर्ने अनुसन्धानमूलक क्रियाकलाप हो, जसको निश्चित लिखित उत्तर हुँदैन।