हाम्रा राष्ट्रिय दिवसहरू

राष्ट्रमा सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, सांस्कृतिक आदि क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण घटना वा परिवर्तन भई यसबाट समाज र जनताले उपलब्धि हासिल गरेको गौरवपूर्ण दिनलाई राष्ट्रिय दिवस भनिन्छ। राष्ट्रिय दिवसको महत्त्व: १. हाम्रो पहिचानको संरक्षण र संवर्धन गर्न मदत गर्छ। २. देशमा घटेका महत्त्वपूर्ण घटना र तिनले ल्याएको परिवर्तनको स्मरण गराइरहन्छ। ३. हाम्रो राष्ट्रको गौरव बढाउन मदत गर्छ। ४. महत्त्वपूर्ण घटना र तिनले ल्याएको परिवर्तनको रक्षा गर्न प्रेरित गर्छ। ५. भावी पुस्तालाई पुर्खाको योगदानको बोध गराई राष्ट्रप्रति जिम्मेवार भई कर्तव्य पूरा गर्न प्रेरित गर्छ। ६. नागरिक र राष्ट्रप्रति उत्तरदायी भई राज्य सञ्चालन गर्न मार्ग निर्देश गर्छ। ७. आम नागरिकमा चेतना र जागरण प्रदान गर्छ। ८. ऐतिहासिक तथ्य र घटनाको महत्त्वपूर्ण स्रोतको रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ।

राष्ट्रिय स्वाधीनता र जनताको अधिकार प्राप्तिका लागि विभिन्न समयमा भएका आन्दोलनहरूमा कयौं व्यक्तिले बलिदानी दिए। राणा शासनको अन्त्यका लागि सङ्घर्ष गर्ने शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, गङ्गालाल श्रेष्ठ र दशरथ चन्दलाई तत्कालीन राणा शासकले मृत्युदण्डको सजाय दिएको थियो। यसै घटनाको सम्झना र सहिदहरूप्रति सम्मान गर्दै माघ १६ गतेको दिनलाई सहिद दिवसका रूपमा मनाइन्छ। यस दिवसले सहिदको बलिदानलाई कदर र सम्मान गर्न सिकाउनुका साथै उनीहरूको सपनालाई साकार पार्न अभिप्रेरित गर्ने भएकाले हामी सहिद दिवस मनाउँछौं।

हाम्रा राष्ट्रिय दिवस हाम्रा चिनारी र गौरव हुन् राष्ट्रिय दिवसहरू कुनै पनि राष्ट्रको गौरवपूर्ण इतिहास र उपलब्धिका जीवन्त साक्षी हुन्। संविधान दिवस, गणतन्त्र दिवस, सहिद दिवसजस्ता दिनहरूले नेपाली जनताले वर्षौं वर्षको सङ्घर्ष र त्यागपछि हासिल गरेका लोकतन्त्र, समानता र अधिकारको सम्झना दिलाउँछन्। यी दिवसहरू केवल बिदाका दिन मात्र होइनन्; यिनले हामीलाई हाम्रा पुर्खाले गरेको बलिदानको मूल्य बुझाउँछन् र भावी पुस्तालाई राष्ट्रप्रति जिम्मेवार बन्न प्रेरित गर्छन्। सहिद दिवसले हामीलाई स्वतन्त्रताको मूल्य सिकाउँछ भने बाल दिवस र नारी दिवसले समाजका कमजोर वर्गको अधिकार र सम्मानको महत्त्व झल्काउँछन्। यदि हामीले यी दिवसहरूलाई केवल औपचारिकताका रूपमा मात्र मनायौं भने तिनको वास्तविक उद्देश्य पूरा हुँदैन। हामीले हरेक राष्ट्रिय दिवसमा लुकेको सन्देशलाई आत्मसात् गरी आफ्नो दैनिक जीवनमा उतार्नुपर्छ। यसो गर्न सकेमा मात्र हाम्रा राष्ट्रिय दिवसहरू साँच्चै हाम्रो चिनारी र गौरवका प्रतीक बन्न सक्छन्।

नेपालको हालको संविधान २०७२ असोज ३ गते संविधानसभाबाट जारी गरिएको थियो। यसैको सम्झनामा असोज ३ गतेलाई संविधान दिवसका रूपमा मनाइन्छ। यसले संविधानको रक्षा र पालना गर्न सचेत गराउँछ।

नेपालमा गणतन्त्रको स्थापना २०६५ जेष्ठ १५ गते भएको हो। त्यसअघि राजतन्त्रात्मक शासन व्यवस्था थियो, तर गणतन्त्र स्थापनापछि सर्वसाधारण जनताबाट राष्ट्र प्रमुख हुने व्यवस्था भयो। यसैको सम्झनामा जेष्ठ १५ गतेलाई गणतन्त्र दिवसका रूपमा मनाइन्छ।

सन् १९९० सेप्टेम्बर १४ मा नेपालले संयुक्त राष्ट्र सङ्घको बाल अधिकार महासन्धिमा हस्ताक्षर गरेको थियो। यसैको सम्झनामा नेपालमा बाल दिवस मनाउन थालिएको हो। यसले बालबालिकाको अधिकार प्राप्ति र संरक्षणमा लाग्न व्यक्ति, समुदाय र राष्ट्रलाई जिम्मेवारी बोध गराउँछ।

• राष्ट्रिय दिवसको अर्थ र महत्त्व • संविधान दिवस, गणतन्त्र दिवस र सहिद दिवसका मिति र पृष्ठभूमि • मजदुर दिवस, नारी दिवस र बाल दिवसका अन्तर्राष्ट्रिय पक्ष • सहिद दिवससँग सम्बन्धित चार सहिदको नाम